Nafarroak «Robotika Erronkak» sustatu du desgaitasuna duten adineko pertsonen autonomia eta bizi-kalitatea hobetuko duten konponbide teknologikoak garatzeko

Nafarroako Gobernuak eta ADACENek gaur aurkeztu dute ‘Retos Robótica’, gizarte eta teknologia berrikuntzako proiektu berri bat. Helburua da desgaitasuna duten adineko pertsonen benetako beharrak identifikatzea eta robotikak eskaintzen dituen aukerak aztertzea, haien autonomia eta bizi kalitatea hobetzen lagunduko duten irtenbideak sortzeko. Ekimena “la Caixa” Fundazioak finantzatzen du, eta Nafarroako Adimen Artifizialeko Ikerketa Zentroaren (NAIR Center) eta VidAAs Zentroaren laguntza du.

IRIS Poloaren prestakuntza-gelan egin den aurkezpenean parte hartu dute Javier Remírez Nafarroako Gobernuko lehen lehendakariorde, Lehendakaritzako eta Berdintasuneko kontseilari eta bozeramaileak; Andrés Ilundain ADACENeko kudeatzaileak; eta Izaskun Azcona “la Caixa” Fundazioak Nafarroan duen ordezkariak.

‘Retos Robótica’ ekimenak pertsonetan oinarritutako berrikuntza-prozesu bat planteatzen du. Prozesu hori benetako beharrak eta erronkak identifikatzearekin hasiko da, desgaitasuna duten adineko pertsonen egungo esperientzia kontuan hartuz eta desgaitasuna duten adin ertaineko pertsonen etorkizunari buruzko ikuspegia ere txertatuz. Familiek, profesionalek, espezialistek eta teknologia-ekosistemako erakundeek ere parte hartuko dute programaren faseetan.

Helburua da behar horiek robotikaren arloan dauden gaitasunekin lotzea, benetako egoeretan balio erantsia eman dezaketen irtenbideak diseinatu, kontrastatu eta garatzeko.

Javier Remírez lehen lehendakariordeak nabarmendu du bere hitzaldian ‘Retos Robótica’ Nafarroako Gobernuak sustatzen duen eraldaketa teknologikoaren aldeko apustuaren barruan kokatzen dela, “pertsonetan oinarritua eta gizarte-aurrerapena sortzera bideratua”.

“Teknologiak pertsonen zerbitzura egon behar du. Ez dugu soilik galdetu behar zer egiteko gai den, baizik eta pertsonen beharrak zein diren eta gure gaitasun teknologikoak nola erabil ditzakegun behar horiei erantzuteko”, adierazi du.

Remírezek azaldu du ‘Retos Robótica’ Gobernuak berrikuntza teknologikoa, berrikuntza soziala eta politika publikoak lotzeko garatzen ari den lan-ildoaren barruan dagoela, eta gogora ekarri ditu aurretik egindako esperientziak, hala nola Retos IA eta UMANA proiektua.

“Mota honetako proiektuei esker egiaztatu ahal izan dugu robotikaren esparrura ere eraman nahi dugun ideia bat: berrikuntzak hobeto funtzionatzen du erronka batetik abiatzen denean eta ez teknologia batetik”, adierazi du lehen lehendakariordeak.

Lehen lehendakariordeak balioan jarri du, halaber, administrazio publikoen, gizarte-erakundeen eta eragile teknologikoen arteko lankidetza, proiektuaren ezaugarri nagusietako bat baita. “Bakarrik berritzen ez duen administrazio bat nahi dugu, eta sektore publikoa gizarte-erakundeekin, enpresekin, zentro teknologikoekin eta, batez ere, pertsonekin lotzen duen berrikuntza bat”, azaldu du.

Pertsonak, hasieratik protagonista

Bestalde, Andrés Ilundain ADACENeko kudeatzaileak nabarmendu du pertsonak erronkak identifikatzeko eta ondoren irtenbide posibleak diseinatu eta baliozkotzeko prozesuan hasieratik parte hartzen dituen eredu baten balioa.

“Ez dugu lehenik teknologia bat garatu eta gero non aplikatu bilatu nahi. Kontrakoa egingo dugu: lehenik entzun egingo dugu”, aurreratu du.

Proiektuak bi ikuspegi osagarri landuko ditu. Alde batetik, desgaitasuna duten adineko pertsonen egungo esperientzia jasoko du, eta bestetik, desgaitasuna duten adin ertaineko pertsonen ikuspegi aurreratua txertatuko du, zahartze-prozesuak aurrera egin ahala sor daitezkeen beharrak identifikatzeko. Pertsona horiekin batera, familiak, profesionalak eta erakundeak ere arituko dira, robotikan oinarritutako irtenbideek lagun ditzaketen eguneroko egoerei eta beharrei buruzko ezagutza eskainiz.

Ilundainek azpimarratu du metodologia horrek gainditu egiten duela pertsonak irtenbide teknologikoen hartzaile huts bihurtzen dituen eredua, eta berrikuntzaren eragile aktibo bilakatzen dituela. “Ez da pertsonak teknologiara egokitzea, teknologia pertsonetara egokitzea baizik”, adierazi du.

ADACENeko kudeatzaileak azpimarratu du, halaber, proiektuak robotikaren aukerak modu errealistan aztertzea duela xede. “Gure helburua ez da frogatzea robot batek dena egin dezakeela, baizik eta benetan zer egin dezakeen ondo eta non eman diezaiokeen balio bereizgarria pertsonei aurkitzea”, esan du.

Benetako beharretatik prototipoen garapenera

‘Retos Robótica’ lau fase jarraitutan garatuko da, hasierako beharren identifikaziotik prototipoen garapen eta erakusketaraino aurrera egiteko.

0 fasea Poloan egingo den jardunaldi bat izango da, NAIR Centerrek antolatua, robotika-irtenbideek gure egunerokoa nola hobetu dezaketen ezagutzeko. Irailaren 16an izango da, eta hurrengo egunean erakustaldi teknologiko bat egingo da VidAAs Zentroan, gizarte-erakundeentzat, enpresentzat, administrazio publikoentzat, ikasleentzat eta ikertzaileentzat.

Lehen fasea Discovery Sprint bat izango da, adineko pertsonen benetako beharrak eta erronkak identifikatzera bideratua, haien egungo esperientzia eta desgaitasuna duten adin ertaineko pertsonen etorkizunari buruzko ikuspegia barne hartuta.

Ondoren, Co-Design Hackathon bat egingo da. Bertan, erabiltzaileek, familiek, profesionalek, herritarrek, berrikuntza eta robotikako adituek eta diziplina anitzeko taldeek elkarrekin lan egingo dute hautatutako erronkak robotika-irtenbideen kontzeptu bihurtzeko.

Proposamenak gero Erabilera-Agertokien eta Kontrastearen Laborategi batera igaroko dira. Han aztertuko dira, besteak beste, erabilgarritasuna eta onargarritasuna, bideragarritasun teknikoa, irisgarritasuna eta segurtasuna, arrisku etikoak, jasangarritasuna eta aplikazio-benetako baldintzak.

Prozesu horri esker, potentzial handiena duen erronka hautatu eta zehaztu ahal izango da, haren erabilera-agertokia ezarri eta irtenbideak bete beharreko baldintzak definitu.

Azken fasea Garapen eta Prototipatze Hackathon bat izango da, hautatutako erronkari erantzuteko gai diren prototipoak garatu eta erakustera bideratua. Azkenik, proposamenak ebaluatuko dira, eta balorazio onena jasotzen duten irtenbideak sarituko dira.

Programak, horrela, pertsonen beraien beharretatik abiatzen den eta irtenbide ukigarriekin amaitzen den ibilbide oso bat osatzea bilatzen du: beharrak, lehenetsitako erronkak, robotika-irtenbideen kontzeptuak, erabilera-agertokiak eta frogatutako eta ebaluatutako prototipoak.

Bestalde, Izaskun Azcona “la Caixa” Fundazioak Nafarroan duen ordezkariak adierazi du erakundeak ‘Retos Robótica’ babestea erabaki duela berrikuntza teknologikoa eta gizarte-inpaktua lotzeko duen gaitasunagatik.

“Berrikuntzak eta teknologiak beren potentzial osoa lortzen dute pertsonen bizitza hobetzen laguntzen dutenean. Proiektu honen atzean ez dago teknologia bakarrik: adineko pertsonak, desgaitasuna duten pertsonak, familiak, profesionalak eta erantzuna ematen saiatuko garen benetako beharrak daude”, nabarmendu du.

“Eraldaketa teknologikoak ezin du inor atzean utzi, baina pauso bat harago ere joan gaitezke: ez da soilik pertsona guztiek eraldaketa horretan parte hartu ahal izatea, baizik eta haren diseinuan ere parte hartu ahal izatea”, adierazi du. “Gizarte-berrikuntzaren arrakasta ezin da neurtu soilik garatzen dugun teknologiaren sofistikazio-mailaren arabera. Susta dezakegun autonomiaren arabera, desagerraraz ditzakegun oztopoen arabera, sor ditzakegun aukeren arabera eta pertsonen eguneroko bizitzan eragin dezakegun hobekuntzaren arabera neurtu behar dugu”, adierazi du.

Gizarte eta teknologia berrikuntzako ekosistema bat

‘Retos Robótica’ ekimenak jarraipena ematen dio Nafarroako Gobernuaren, gizarte-erakundeen eta Foru Komunitateko teknologia eta berrikuntza-ekosistemaren arteko lankidetza-estrategia bati, teknologia berriekin pertsonetan oinarritutako ikuspegitik esperimentatzeko helburuarekin.

Eredu horretan, ADACENek desgaitasuna duten pertsonen, adineko pertsonen, familien eta profesionalen beharren inguruko esperientzia eta ezagutza zuzena eskaintzen ditu; NAIR Centerrek bere gaitasunak eta robotikan duen ezagutza espezializatua jartzen ditu; eta VidAAs Zentroak, Politika Publikoen Plangintza, Koordinazio, Berrikuntza eta Ebaluazioko Zuzendaritza Nagusiak sustatua eta NASERTIC enpresa publikoak kudeatua, gizarte-berrikuntzarako eta gizarte-beharren, politika publikoen eta gaitasun teknologikoen arteko loturarako espazio gisa jarduten du.

Azkenik, prozesu honen garapena eta dinamizazioa Beesy aholkularitza-enpresaren esku egongo da. Enpresa horrek parte hartzen duten erakundeei lagunduko die proiektuan aurreikusitako fase guztietan zehar.

Ituria: navarra.es